Την Παρασκευή, 27 Μαρτίου 2025, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (ΒΙΚΕΠ ΠΘ) η ημερίδα «Ανοικτή Επιστήμη: Δημοσιεύσεις, Δεδομένα και Ερευνητική Ακεραιότητα». Η ημερίδα διοργανώθηκε σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ/HEAL-Link) στο πλαίσιο του έργου PATTERN. Το έργο αποτελεί μια δράση με στόχο τη προώθηση της Ανοικτής και Υπεύθυνης Έρευνας και Καινοτομίας (Open RRI) μέσω της ανάπτυξης και πιλοτικής εφαρμογής εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για ερευνητές και ερευνήτριες, όλων των επιπέδων. Οι εκπαιδεύσεις του προγράμματος στοχεύουν στην ενίσχυση των μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων στον τομέα της Ανοικτής και Υπεύθυνης Έρευνας και Καινοτομίας, με απώτερο στόχο την ενδυνάμωση των ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα βοηθά τα Ιδρύματα να υιοθετήσουν μια μετασχηματιστική διαδικασία για τη βελτίωση της ποιότητας της έρευνας, την ενίσχυση της ικανότητας αντιμετώπισης κοινωνικών προκλήσεων στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας και τη διεύρυνση της αλληλεπίδρασης μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας.
Η ημερίδα απευθυνόταν σε όλο το ερευνητικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (μέλη ΔΕΠ, ΕΕΠ, ΕΔΙΠ, εντεταλμένους διδασκαλίας, υποψήφιους διδάκτορες, διδάκτορες, μεταδιδάκτορες και μέλη ερευνητικών ομάδων). Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές και οι εξωτερικοί ερευνητές μπορούσαν να εγγραφούν ως μέλη ερευνητικής ομάδας. Σε όλους τους συμμετέχοντες απεστάλησαν ηλεκτρονικές βεβαιώσεις συμμετοχής.
Η ημερίδα περιλάμβανε τρία μέρη: Α) Ανοικτή Επιστήμη & Ακεραιότητα, Β) Πειραματικό παιχνίδι και Γ) Πρωτοβουλίες Ανοικτής Επιστήμης:
Στο πρώτο μέρος, ο Παναγιώτης Κάβουρας (ΣΕΑΒ/HEAL-Link) παρουσίασε το θεωρητικό πλαίσιο και τις βασικές αρχές της Ανοικτής Επιστήμης αναδεικνύοντας τη σημασία της διαφάνειας, της προσβασιμότητας και της συνεργασίας στη σύγχρονη ερευνητική πρακτική. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις πρωτοβουλίες διαμόρφωσης καλών πρακτικών που συμβάλλουν στην ενίσχυση της αξιοπιστίας και της ποιότητας της ερευνητικής παραγωγής, καθώς και στις υπηρεσίες που παρέχει ο ΣΕΑΒ/HEAL-Link προς υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας.
Στο δεύτερο μέρος, ο Αλέκος Πανταζής, Επίκουρος Καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, πρότεινε μια πρωτότυπη και παιγνιώδη προσέγγιση για την κατανόηση της Ανοικτής Επιστήμης. Μέσα από ένα σύντομο πείραμα με κουτάλι, ανέδειξε με διασκεδαστικό και προσιτό τρόπο πώς η γνώση αναπτύσσεται και πολλαπλασιάζεται όταν μοιράζεται ανοικτά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συλλογικής νοημοσύνης και της από κοινού παραγωγή γνώσης.
Το τρίτο μέρος αφιερώθηκε σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και πρακτικές εφαρμογές της Ανοικτής Επιστήμης. Ο Γιάννης Τσάκωνας (Προϊστάμενος Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης Πανεπιστημίου Πατρών, Αντιπρόεδρος LIBER) παρουσίασε στοιχεία για την ανοικτή πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας την περίοδο 2015–2024, αντλώντας δεδομένα από την ανοικτή βιβλιομετρική βάση OpenAlex. Πρόκειται για την πρώτη παρουσίαση στοιχείων για συγκεκριμένο ίδρυμα στο πλαίσιο της πανελλαδικής μελέτης που εκπόνησε η Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης του ΣΕΑΒ, καθιστώντας την ιδιαίτερα σημαντική για την ερευνητική κοινότητα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Τέλος, οι Βάσια Μολέ (Βιβλιοθήκη J.S. Bailey) και Αθανασία Σαλαμούρα (ΣΕΑΒ/HEAL-Link) πραγματεύτηκαν τους μύθους, τις προκλήσεις και τις προκαταλήψεις που συχνά αποτρέπουν τους ερευνητές από τη δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης, εστιάζοντας σε ζητήματα ποιότητας, κόστους και αξιοπιστίας. Παράλληλα, η Θεοδώρα Καραΐσκου (ΣΕΑΒ/HEAL-Link) και ο Μάριος Μπαλατζάρας (ΒΙΚΕΠ ΠΘ) παρουσίασαν μια διαδραστική εισαγωγή στη FAIR Διαχείριση Ερευνητικών Δεδομένων, στοχεύοντας στην αποκατάσταση κοινών παρανοήσεων και στην υιοθέτηση ορθών πρακτικών διαμοιρασμού δεδομένων, εφοδιάζοντας τους συμμετέχοντες με χρήσιμα εργαλεία για την καθημερινή ερευνητική τους πρακτική.
Συνολικά, η ημερίδα κρίθηκε επιτυχημένη, με υψηλή συμμετοχικότητα και ενεργή ανταλλαγή απόψεων. Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν τη θετική τους εκτίμηση για την ποιότητα των δραστηριοτήτων και των συζητήσεων, ενώ η εκδήλωση συνέβαλε στην ενίσχυση των δεξιοτήτων τους και στην περαιτέρω κατανόηση των πρακτικών της Ανοικτής Επιστήμης.