Δημοσίευση αναφοράς για τα Προγράμματα Ανοικτής Πρόσβασης στο πρώτο τρίμηνο του 2021

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι δημοσιεύθηκε η αναφορά προόδου των προγραμμάτων Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ για το πρώτο τρίμηνο του 2021. Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ενημερωτικό σκοπό, περισσότερο όσον αφορά την εξέλιξη των προγραμμάτων της πλήρους απαλλαγής. Θα εκδοθεί αργότερα εξαμηνιαία αναφορά η οποία θα περιλαμβάνει όλους τους εκδότες και τα προγράμματα συμμετοχής.

Τα δεδομένα έχουν ληφθεί από τους συνεργαζόμενους εκδότες και στη συνέχεια έχουν ελεγχθεί, κανονικοποιηθεί και εμπλουτισθεί από το προσωπικό της Μονάδας Επιστημονικής Επικοινώνησης. Οι δείκτες έχουν προκύψει σύμφωνα με διάφορες παραμέτρους, λαμβάνοντας πάντα υπόψη ότι ο κύριος συγγραφέας (correspondingauthor) ανήκει σε ίδρυμα-μέλος του ΣΕΑΒ.

Στην αναφορά περιλαμβάνονται οι 59 δημοσιεύσεις που καλύφθηκαν, από 5 εκδότες. Δεν υπάρχει συντριπτική διαφορά ως προς τους τρόπους στήριξης, με τις συμφωνίες της πλήρους απαλλαγής να έχουν καλύψει οριακά περισσότερες δημοσιεύσεις από ότι οι συμφωνίες της έκπτωσης. Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη άδεια creative-commonsείναι αυτή της αναφοράς (CC-BY), η οποία έχει αντιστοιχεί στο 70% των δημοσιεύσεων. Επίσης, περισσότερο από το 65% του συνόλου έχει δημοσιευθεί σε υβριδικά περιοδικά, ενώ σημαντικός είναι και ο αριθμός των δημοσιεύσεων των Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών (STEM), στην οποία εντάσσονται περισσότερες από το 85% των δημοσιεύσεων.

Εκδήλωση για τους νέους ερευνητές “Research Interactions 2021”

Ο εκδοτικός οίκος Wiley σας προσκαλεί στην εκδήλωση “Research Interactions 2021”, η οποία αφορά τους νέους ερευνητές και η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 16 και 17 Ιουνίου, από τις 15:00 έως 19:00 (ώρα Ελλάδος), και τις δύο μέρες.

Στην εκδήλωση θα συζητηθούν θέματα που αφορούν τις αλλαγές που διεξάγονται στον χώρο της ακαδημαϊκής δημοσίευσης, όπως οι επιπτώσεις του COVID-19 στην επιστημονική επικοινώνηση και την σταδιοδρομία των ερευνητών/-τριων, τις αλλαγές στην δομή της επιστημονικής επικοινώνησης, κ.ά. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα θέματα που θα συζητηθούν, τους στόχους της εκδήλωσης και πληροφορίες για τη δήλωση συμμετοχής, μπορείτε να βρείτε στην σχετική ιστοσελίδα.

Η ενδεικτική θεματολογία της εκδήλωσης περιλαμβάνει:

  • Με την χρήση ποιων τεχνολογικών θα μπορούσαν να αλλάξουν οι συνήθειες μας ως προς την αναζήτηση και διάδοση της γνώσης;
  • Μέσω ποιων πολιτικών και μεθόδων μπορεί να γίνει πιο δίκαιη και ταχύτερη η διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων;
  • Πώς θα μπορούσαν να έρθουν σε επαφή οι ερευνητές/-τριες μεταξύ τους και να συνεργαστούν αποτελεσματικά;
  • Πως μπορούν να ξεπεραστούν οι προκαταλήψεις και οι ανισότητες που εμποδίζουν την ύπαρξη διαφορετικότητας και την εξέλιξη στην έρευνα;
  • Πως πρέπει να ανταποκριθούμε στην δυσπιστία και την άρνηση των ανθρώπων ως προς τα επιστημονικά ευρήματα;

Νέα υποστηρικτικά εργαλεία για τους Έλληνες ερευνητές.

Αναπτύχθηκαν δύο υποστηρικτικά εργαλεία για τους ερευνητές που ενδιαφέρονται για τα προγράμματα Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ κατά το παράδειγμα της υπηρεσίας Publisher Deals των ολλανδικών ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών.

Το πρώτο είναι το “Ευρετήριο επιλέξιμων περιοδικών Ανοικτής Πρόσβασης” που επιτρέπει στους ερευνητές να εξετάζουν εάν ένα περιοδικό που τους ενδιαφέρει έχει κάποια κάλυψη από τον ΣΕΑΒ. Σε αυτό συμπεριλαμβάνονται περίπου 4.695 ηλεκτρονικά περιοδικά. Έχει ξεκινήσει η εργασία ανάρτησης στο ευρετήριο των εξωφύλλων των περιοδικών και θα ολοκληρωθεί τις προσεχείς εβδομάδες.

Το δεύτερο είναι ο “Οδηγός διαθέσιμων επιλογών Ανοικτής Πρόσβασης”, το οποίο δίνει περιληπτικά τους όρους Ανοικτής Πρόσβασης όλων των συνεργαζόμενων εκδοτών του ΣΕΑΒ, συμπεριλαμβανομένων όσων δεν έχουν ακόμη κάποιο πρόγραμμα.

Εργαλεία για την εύρεση εργασιών Ανοικτής Πρόσβασης

Για την εύρεση νόμιμων αντιτύπων εργασιών από επιστημονικά περιοδικά μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα εργαλεία OAButton και Unpaywall. Μέσω των παραπάνω, μπορείτε να έχετε ελεύθερη πρόσβαση σε δημοσιεύσεις, είτε στην τελική τους μορφή, είτε ως μετά-δημοσίευση (post-print, δηλαδή στην μορφή της εργασίας αμέσως μετά την ομότιμη κρίση). Το περιεχόμενο τους προέρχεται από νόμιμες πηγές, όπως τα ιδρυματικά αποθετήρια, καθώς δεν περιλαμβάνεται περιεχόμενο που μπορεί να έχει αναρτηθεί σε εμπορικές υπηρεσίες όπως το ResearchGate και το Academia.edu, ή σε υπηρεσίες αμφιβόλου νομιμότητας.

Μπορείτε είτε να περιηγηθείτε στις μηχανές αναζήτησης των εργαλείων, είτε να εγκαταστήσετε τις διαθέσιμες επεκτάσεις για δημοφιλείς browsers. Η επέκταση του OAButton είναι διαθέσιμη για τον Google Chrome, ενώ του Unpaywall είναι διαθέσιμη για τον Google Chrome και το Mozilla Firefox.

Δεξιότητες Ανοικτής Επιστήμης

Δεξιότητες Ανοικτής ΕπιστήμηςΤο 2019, η Ομάδα Εργασίας Ψηφιακών Δεξιοτήτων Προσωπικού Βιβλιοθηκών και Ερευνητών του LIBER ξεκίνησε ένα έργο για τον καθορισμό των απαιτούμενων δεξιοτήτων Ανοικτής Επιστήμης και την ευθυγράμμισή τους με τη στρατηγική LIBER 2018-2022. Μετά από αρκετούς μήνες εργασίας δημιουργήθηκε αυτή η απεικόνιση των εν λόγω δεξιοτήτων, η οποία προσδιορίζει τις δεξιότητες και τις γνώσεις που απαιτούνται για την επαρκή πρακτική εφαρμογή της ΑΕ. Η απεικόνιση αυτή έχει μεταφραστεί από την Αργυρώ Φραντζή και τη Βασιλική Στρακαντούνα από το ΕΚΠΑ και πλαισιώνει τις υπάρχουσες εκδόσεις στα αγγλικά και τα γαλλικά.

Η ανακοίνωση για αυτή την πολύτιμη συμβολή βρίσκεται στην ιστοσελίδα του LIBER, ενώ το αρχείο μπορείτε να το βρείτε στο Zenodo.

Αναφορά για την εκδήλωση “Open Research Europe”

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι στο blog του OpenAIRE έχει δημοσιευθεί μια σύντομη ανασκόπηση της πρόσφατης εκδήλωσης “Open Research Europe: η πλατφόρμα της ΕΕ για δημοσιεύσεις ανοικτής πρόσβασης” στην οποία συμμετείχαν περίπου 240 άτομα, ερευνητές και βιβλιοθηκονόμοι από Ελλάδα και Κύπρο. Η αναφορά αυτή συνοψίζει τις βασικές λειτουργίες που διαθέτει η πλατφόρμα ORE. Το βίντεο της εκδήλωσης έχει ενσωματωθεί στην ιστοσελίδα των οδηγιών.

Δημοσίευση αναφορών για τα Προγράμματα Ανοικτής Πρόσβασης των ετών 2019 και 2020

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι δημοσιεύθηκαν οι αναφορές για την πρόοδο των προγραμμάτων Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ για τα έτη 2019 και 2020. Οι αναφορές είναι προσβάσιμες μέσω της διεύθυνσης https://scholarly.heal-link.gr/monitoring/.

Σημειώνουμε ότι τα δεδομένα έχουν ληφθεί από τους συνεργαζόμενους εκδότες και στη συνέχεια έχουν ελεγχθεί, κανονικοποιηθεί και εμπλουτισθεί από το προσωπικό της Μονάδας Επιστημονικής Επικοινώνησης. Οι δείκτες έχουν προκύψει σύμφωνα με τις ημερομηνίες έγκρισης των εργασιών σε καθεστώς ΑΠ και λαμβάνοντας πάντα υπόψη ότι ο κύριος συγγραφέας (corresponding author) ανήκει σε ίδρυμα-μέλος του ΣΕΑΒ. Για την καλύτερη ανάγνωση κάθε αναφοράς είναι σημαντικό να σημειωθεί πως δεν υποστηρίζονται όλοι οι δείκτες σε όλους τους τύπους στήριξης.

Συνολικά, κατά τα δύο αυτά έτη έχουν καλυφθεί 782 δημοσιεύσεις από 11 εκδότες, καθώς παρουσιάζεται μια αύξηση 37,7% στον αριθμό των δημοσιεύσεων κατά το 2020. Οι περισσότερες δημοσιεύσεις είναι μέσω των συμμετοχικών προγραμμάτων (memberships), ενώ σημαντική είναι η λειτουργία των προγραμμάτων της απαλλαγής (waive) κατά το 2020, έχοντας καλύψει πάνω από τις μισές δημοσιεύσεις που επιτρέπει το όριο των συμφωνιών στις περιπτώσεις της Royal Society of Chemistry και του Cambridge University Press. Στην περίπτωση, μάλιστα, της Royal Society of Chemistry, ο ΣΕΑΒ χρηματοδότησε τις 40 από τις 43 δημοσιεύσεις που θα μπορούσε να καλύψει, σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως κατά τα δύο αυτά έτη υπερισχύει η επιλογή της πλέον ανοικτής άδειας CC-BY, η οποία αντιστοιχεί στο 88,4% των δημοσιεύσεων.

Νέο περιβάλλον για το Directory of Open Access Books

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι ολοκληρώθηκε η μεταφορά του καταλόγου του Directory of Open Access Books σε νέο, ανοικτού κώδικα, περιβάλλον. Η νέα μορφή του DOAB παρέχει πρόσβαση σε περισσότερα από 34.000 επιστημονικά βιβλία Ανοικτής Πρόσβασης και είναι προσβάσιμη από τη διεύθυνση https://www.doabooks.org. Το Directory of Open Access Books είναι μια υπηρεσία του Ιδρύματος DOAB, μιας μη κερδοσκοπικής νομικής οντότητας που έχει ιδρυθεί από το OAPEN Foundation και το OpenEdition, και οι υπηρεσίες του παρέχονται χωρίς κόστος για τους τελικούς αναγνώστες και τις βιβλιοθήκες.

Έναρξη υπηρεσίας Scholarly Communication Technology Catalogue

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για την δημιουργία της υπηρεσίας Scholarly Communication Technology Catalogue (SComCat), ενός καταλόγου που περιέχει τις ανοικτές τεχνολογίες της Επιστημονικής Επικοινώνησης και όλες τις απαραίτητες πληροφορίες αυτών. Οι τεχνολογίες αυτές μπορεί να είναι εργαλεία, πλατφόρμες και πρότυπα, τα οποίο μπορούν να υιοθετηθούν τοπικά για την υποστήριξη μιας ή περισσότερων λειτουργιών του κύκλου ζωής της Επιστημονικής Επικοινώνησης.

Η υπηρεσία SComCat σκοπεύει στην εξυπηρέτηση των πιθανών χρηστών ως προς την λήψη αποφάσεων που σχετίζονται με την επιλογή των τεχνολογιών που πρόκειται να υιοθετήσουν. Για κάθε τεχνολογία παρέχεται μια επισκόπηση της λειτουργικότητας της, του οργανωτικού της μοντέλου, των εξαρτήσεων (dependencies), της χρήσης των προτύπων και του βαθμού υιοθέτησης της, δίνοντας έτσι την δυνατότητα στον χρήστη να αντιπαραβάλει και να συγκρίνει εύκολα τα διάφορα εργαλεία και τις υπηρεσίες της ανοικτής επικοινώνησης.

Πρόκειται για ένα ανοικτό λογισμικό από τους AntleafConfederation of Open Access Repositories (COAR) και Next Generation Library Publishing και διατίθεται υπό την άδεια CCBY 4.0. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφθείτε το Educopia blog.

Οδηγός στα ελληνικά για την πλατφόρμα Open Research Europe

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι στην ιστοσελίδα https://scholarly.heal-link.gr/oreguidelines/ διατίθεται μεταφρασμένος στα ελληνικά οδηγός για την υποβολή εργασιών στην πλατφόρμα πλατφόρμα Open Research Europe.

Λογότυπο ORE

Η πλατφόρμα Open Research Europe δημιουργήθηκε για τη δημοσίευση σε καθεστώς ανοικτής πρόσβασης των αποτελεσμάτων της έρευνας διαφόρων θεματικών πεδίων, που έχουν χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα «Horizon 2020». Μέσω αυτής της πλατφόρμας οι ερευνητές/-τριες των οποίων η έρευνα έχει χρηματοδοτηθεί από το «Horizon 2020», μπορούν εύκολα να συμμορφωθούν ως προς τους όρους δημοσίευσης σε καθεστώς ανοικτής πρόσβαση, οι οποίοι προκύπτουν από τη χρηματοδότησή τους. Πρόκειται για μια πλατφόρμα δημοσίευσης, η οποία όχι μόνο δίνει την δυνατότητα διαμοιρασμού των ερευνητικών αποτελεσμάτων και ιδεών γρήγορα, αλλά διευκολύνει και την ανοικτή και εποικοδομητική ερευνητική συζήτηση. Η έρευνα, η οποία υποβάλλεται στην Open Research Europe, δημοσιεύεται και στη συνέχεια υποβάλλεται σε ανοικτή ομότιμη κρίση έπειτα από πρόσκληση. Με αυτόν τον τρόπο η διαδικασία καθίσταται γρήγορη, διαφανής και ανοικτή, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλότερα πρότυπα ερευνητικής δημοσίευσης.