Δημοσίευση αναφοράς “Προγράμματα Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ”

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τη δημοσίευση της δυναμικής αναφοράς “Προγράμματα Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ” που παρουσιάζει δεδομένα για την πρόοδο των προγραμμάτων στήριξης σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης του ΣΕΑΒ.  Η αναφορά καλύπτει την περίοδο από τον Ιανουάριο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2020, ενώ η Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης θα δημοσιεύει αντίστοιχες αναφορές ανά τρίμηνο, ώστε να αξιολογείται τακτικά η πορεία των προγραμμάτων και να αναπροσαρμόζεται η στρατηγική και η τακτική του Συνδέσμου. Μπορείτε να πλοηγηθείτε στους δείκτες της αναφοράς στην ιστοσελίδα https://scholarly.heal-link.gr/monitoring/oaheal/.
Αναφορά προόδου για τα προγράμματα ανοικτής πρόσβασης του ΣΕΑΒ

Διαδικτυακό μάθημα “Try RRI! A guide for Responsible Research and Innovation”

Το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ προσφέρει, μέσω του Coursera, το διαδικτυακό μάθημα “Try RRI! A guide for Responsible Research and Innovation,” για την εκπαίδευση ως προς τις πρακτικές Υπεύθυνης Έρευνας και Καινοτομίας (Responsible Research and Innovation / RRI). Κατά την διάρκεια του MOOC θα παρουσιαστούν διάφορα εργαλεία τα οποία βοηθούν την προσεκτική δομή της έρευνας ως προς τις έννοιες των RRI, καθώς επίσης και παραδείγματα από τις πιλοτικές περιπτώσεις του προγράμματος NewHoRRIzon, με τις εφαρμογές των RRI σε διάφορες επιστήμες.

Το μάθημα θα έχει διάρκεια τρεις εβδομάδες (περίπου 7 ώρες) στο σύνολο, και θα είναι διαθέσιμο από τον Ιανουάριου του 2021.

Δημοσίευση εργαλείου Journal Checker Tool

Το εργαλείο Journal Checker Tool παρέχεται από το cOAlitionS στους συγγραφείς επιστημονικών εργασιών για την υποστήριξη τους στην εύρεση συμβατών με το πρόγραμμα PlanS μέσων δημοσίευσης. Το εργαλείο επιτρέπει στον συγγραφέα να εισάγει το όνομα ενός χρηματοδότη, ενός ιδρύματος και το περιοδικό στο οποίο σκοπεύει να υποβάλλει το άρθρο του και ελέγχει εάν αυτός ο συνδυασμός (χρηματοδότη, ιδρύματος και περιοδικού) προσφέρει οποιαδήποτε συμβατή διαδρομή με το Plan S.

Εάν ο χρηματοδοτικός φορέας σας δεν αναφέρεται στο Journal Checker Tool, τότε αυτό σημαίνει ότι δεν είναι μέλος του cOAlitionS και, σε αυτήν την περίπτωση, δεν ισχύουν οι κανόνες συμμόρφωσης του PlanS.

Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται στην ιστοσελίδα https://journalcheckertool.org/faq.

Δημοσίευση Passport for Open Science

Οι πολιτικές Ανοικτής Επιστήμης έχουν σήμερα την καλύτερη δυνατή υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει θέσει από το 2012 τη δημοσίευση σε Ανοικτή Πρόσβαση ως προϋπόθεση για την στήριξη της επιστημονικής έρευνας, καθώς επίσης και από διάφορους μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς παγκοσμίως, όπως το National Institute of Health των ΗΠΑ. Στη Γαλλία, η Υπουργός Ανώτατης Εκπαίδευσης Έρευνας και Καινοτομίας, Frédérique Vidal, ξεκίνησε το 2018 ένα φιλόδοξο Εθνικό Σχέδιο για την Ανοικτή Επιστήμη, το οποίο έχει έκτοτε μεταφραστεί σε μια σειρά πρωτοβουλιών.

Μία από αυτές είναι ο οδηγός “Passport for Open Science”, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να συνοδεύσει τους διδακτορικούς φοιτητές, όποιου επιστημονικού κλάδου, σε κάθε βήμα της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας καθώς παρέχει ένα σύνολο εργαλείων και άμεσα εφαρμόσιμων καλών πρακτικών.

Μπορείτε να τον βρείτε στην ιστοσελίδα https://www.ouvrirlascience.fr/passport-for-open-science-a-practical-guide-for-phd-students/

Ιατρικά περιοδικά ανοικτής πρόσβασης στο Portico

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι 11 περιοδικά ομότιμης κρίσης (peer-reviewed) των εκδόσεων Medknow Publications (Wolters Kluwer Medknow) φιλοξενούνται στο αρχείο Portico, καθώς δεν είναι διαθέσιμα πλέον σε καμία ηλεκτρονική πλατφόρμα. Τα περιοδικά είχαν εκδοθεί αρχικά ως Ανοικτής Πρόσβασης και θα παραμείνουν ελεύθερα διαθέσιμα στην κοινότητα μέσω του Portico. Πρόκειται για τους ακόλουθους τίτλους με τις αντίστοιχες διευθύνσεις τους (URL) στο Portico:

Δημοσίευση επιστημονικών εργασιών στον Karger με 50% έκπτωση

Ο εκδοτικός οίκος Karger δίνει την ευκαιρία να δημοσιεύσετε ΟΑ με έκπτωση 50% για περιορισμένο χρονικό διάστημα στα περιοδικά των θεματικών τομέων Καρδιαγγειακών Συστημάτων, Γενετικής και Νευρολογίας & Νευροεπιστήμης. Πιο συγκεκριμένα περιλαμβάνει τα περιοδικά:

  • Pulse
  • Journal of Vascular Research
  • Cardiology
  • Cytogenetic and Genome Research
  • Human Heredity
  • Molecular Syndromology
  • Sexual Development
  • Brain
  • Behavior and Evolution
  • Cerebrovascular Diseases
  • Dementia and Geriatric Cognitive Disorders
  • Developmental Neuroscience, European Neurology
  • Neurodegenerative Diseases, Neuroepidemiology
  • Pediatric Neurosurgery
  • Stereotactic and Functional Neurosurgery

Μπορείτε να βρείτε περισσότερα στην αναλυτική ανακοίνωση.

Δημοσιεύσεις Ελλήνων ερευνητών για τον COVID-19

Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών δημοσιεύει αναφορά με εργασίες Ελλήνων ερευνητών για τον νέο κορωνοϊό COVID-19. Η αναφορά βασίζεται σε στοιχεία από το σύνολο δεδομένων COVID-19 Dataset of Global Research της βάσης Dimensions (Digital Science & Research Solutions Inc) και για τη δημιουργία της χρησιμοποιήθηκαν τα εργαλεία BigQuery και DataStudio της Google.

Εργασίες Ελλήνων ερευνητών για τον

Από τις αρχές του έτους έως το τέλος Οκτωβρίου έχουν δημοσιευθεί περίπου 900 σχετικές εργασίες σε επιστημονικά περιοδικά, οι περισσότερες εκ των οποίων αποτελούν πρωτότυπα ερευνητικά άρθρα. Παρατηρείται μια τάση δημοσίευσης σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης, που τον καιρό της πανδημίας έχει επικρατήσει σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όπως ίσως είναι γνωστό, η δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης είναι δυνατή με πολλούς τρόπους, οι βασικότεροι εκ των οποίων είναι ο Χρυσός και Πράσινος Δρόμος. Ο Χρυσός Δρόμος αφορά τη δημοσίευση σε ηλεκτρονικά περιοδικά, ενώ ο Πράσινος είναι o δρόμος της «αυτό-αρχειοθέτησης» σε ιδρυματικά ή θεματικά αποθετήρια. Ανάμεσα σε αυτά τα αποθετήρια μπορεί κάποιος να βρει το SSRN, το bioRxiv και το medRxiv που βοήθησαν στη διάδοση των λεγόμενων προδημοσιεύσεων, εργασιών δηλαδή που διατίθενται ταχύτερα, έστω πριν ελεγχθούν από την ερευνητική κοινότητα, για την επίσπευση της διάχυσης των αποτελεσμάτων. Ενδιαφέρον είναι πως σημαντικό μέρος της διάχυσης των αποτελεσμάτων γίνεται και σε περιοδικά ελληνικών ιατρικών ενώσεων.

Όπως είναι φυσικό, η πλειονότητα των εργασιών ανήκει στην ευρεία θεματική περιοχή των επιστημών υγείας και προέρχεται από μεγάλα δημόσια Πανεπιστήμια ή Νοσοκομεία, όπως είναι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο οποίο αναλογούν περισσότερες από 300 σχετικές εργασίες. Από την αναφορά προκύπτει πως το διάστημα από τα μέσα Μαϊου έως τα μέσα Ιουλίου ήταν το πλέον παραγωγικό για κάποιους από τους 1.600 περίπου Έλληνες ερευνητές που δημοσίευσαν επάνω στο θέμα.

Ο μέσος όρος αναφορών που έχουν δεχτεί οι εργασίες αυτές είναι 7.84. Σε αυτόν τον δείκτη συνδράμουν αρκετές εργασίες που διαθέτουν τριψήφιο αριθμό αναφορών. Αν και ο δείκτης αυτός δεν διατρέχει όλο το εύρος των εργασιών, είναι χαρακτηριστικός της έντασης της έρευνας για τον COVID-19, όχι μόνο ως προς το πλήθος των εργασιών, αλλά και ως προς την απήχηση που είχαν μέσα στο λίγο χρονικό διάστημα από τη δημοσιευσή τους. Παρατηρείται, επίσης, πως στο σύνολό τους οι δημοσιεύσεις σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης συγκεντρώνουν πολλαπλάσιες αναφορές από αυτές που έχουν δημοσιευθεί σε συνδρομητικά μέσα.

Οι πολλές δημοσιεύσεις σε καθεστώς ΑΠ είναι αποτέλεσμα της στρατηγικής προσέλκυσης δημοσιεύσεων από τους επιστημονικούς εκδότες, οι οποίοι κατά τη διάρκεια της πανδημίας εξαίρεσαν από το τέλος δημοσίευσης πολλές εργασίες σχετιζόμενες με τον κορωνοϊό, ενώ υπήρξαν περιπτώσεις εργασιών που υποστηρίχθηκαν από προγράμματα χρηματοδότησης βιβλιοθηκών και χρηματοδοτικών φορέων.

Ο ΣΕΑΒ στηρίζει τη δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης με μερική ή πλήρη κάλυψη του κόστους δημοσίευσης για τους συγγραφείς. Αυτό είναι δυνατό μέσω των συμφωνιών που έχει συνάψει ο ΣΕΑΒ με διάφορους εκδότες. Συγκεκριμένα, μέσω των συμφωνιών που έχει συνάψει ο ΣΕΑΒ με διάφορους εκδότες υπάρχει πλήρη απαλλαγή στο κόστος δημοσίευσης με τους Royal Society of Chemistry, Cambridge University Press και Oxford University Press και έκπτωση στο κόστος δημοσίευσης με τους Elsevier, IEEE, Emerald και Wiley.

Όλα τα προγράμματα του ΣΕΑΒ βρίσκονται διαθέσιμα στον δικτυακό τόπο του. Για την προώθηση αυτών των συμφωνιών ο ΣΕΑΒ έχει συστήσει το Παράρτημα Επιστημονικής Επικοινώνησης, ενώ ταυτόχρονα εστιάζει στη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξής τους για την όσο το δυνατόν καλύτερη προσαρμογή τους στις ανάγκες της ερευνητικής κοινότητας.

Η αναφορά διατίθεται με άδεια “Creative Commons – Αναφορά”.

Βίντεο από τις εκδηλώσεις για την Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης 2020

Στο πλαίσιο εορτασμού της Εβδομάδας Ανοικτής Πρόσβασης 2020, η Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Πατρών φιλοξένησε διαδικτυακά τρεις ενημερωτικές εκδηλώσεις που απευθύνονται σε όλη την ελληνική ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα.

1. “Αρπακτικά” επιστημονικά περιοδικά και λογοκλοπή: δύο σκοτεινές όψεις της Ανοικτής Πρόσβασης
19/10/2020, 12:00 – 13:00

Τα λεγόμενα “αρπακτικά” περιοδικά (predatory journals) λειτουργούν σε βάρος της επιστήμης, με αποκλειστικό στόχο το ίδιο όφελος. Μοναδικό κριτήριο αποδοχής μιας δημοσίευσης είναι η καταβολή του κόστους δημοσίευσης. Συχνά χρησιμοποιούν ψευδείς και παραπλανητικές πληροφορίες που αφορούν δείκτες μέτρησης, βάσεις ευρετηρίασης, μέλη εκδοτικής επιτροπής, κ.ά. Ορισμένοι ερευνητές παραπλανήθηκαν θεωρώντας τα αξιόπιστα, ενώ κάποιοι άλλοι παρασύρθηκαν υπό την πίεση της παραγωγής δημοσιεύσεων και το δόγμα “publish or perish.” Η λογοκλοπή, η οποία αποτελεί ακαδημαϊκό παράπτωμα, αφορά στην οικειοποίηση λέξεων, φράσεων ή και ολόκληρου έργου τρίτων. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη λογοκλοπής. Κάποια είναι περισσότερο γνωστά (π.χ. κατά λέξη αντιγραφή) και άλλα λιγότερο (π.χ. αυτό-λογοκλοπή).

Η εκδήλωση οργανώθηκε από τη ΒΚΠ του Πανεπιστημίου Πατρών και βασίστηκε σε προηγούμενη της ΒΚΠ ΑΠΘ και του OKF Greece.

2. Η Ανοικτή Πρόσβαση και πώς μπορεί να υλοποιηθεί από τους Έλληνες ερευνητές
21/10/2020, 12:00 – 13:00

Στο σεμινάριο αποτυπώθηκε η τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα όσον αφορά την Ανοικτή Πρόσβαση και την πραγμάτωσή της στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Έγινε αναφορά σε απτά οφέλη της δημοσίευσης σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης και πώς αυτή μπορεί να υλοποιηθεί μέσω των συμφωνιών του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Τέλος, παρουσιάστηκαν τρόποι διατήρησης των δικαιωμάτων των συγγραφέων επί των δημοσιεύσεών τους, ώστε να μπορούν να επαχρησιμοποιηθούν σε διάφορες περιστάσεις.

Η εκδήλωση οργανώθηκε από το Παράρτημα του ΣΕΑΒ για την Επιστημονική Επικοινώνηση στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

3. Ερευνητικά δεδομένα: προσβάσιμες υποδομές και καινοτόμα εργαλεία στην Ελλάδα
23/10/2020, 13:00 – 14:30

Παρουσιάστηκε ο χάρτης εθνικών αποθετηρίων ερευνητικών δεδομένων και αναλύθηκε η συνδρομή τους στις πανευρωπαϊκές υποδομές υπολογιστικού νέφους και η συμβολή τους στον δρόμο για την Ανοικτή Επιστήμη. Παράλληλα, καθώς σημαντικές ιδιότητες των δεδομένων, όπως για παράδειγμα το θέμα της ευαίσθητης πληροφορίας και των προσωπικών δεδομένων, αποθαρρύνουν την αποδοχή ανοικτών πρακτικών, παρουσιάστηκε το εργαλείο Amnesia που παρέχει με αυτοματοποιημένο τρόπο υπηρεσίες ανωνυμοποίησης τους.

Η εκδήλωση οργανώθηκε από Ερευνητικό Κέντρο “Αθηνά” και τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ).

Ελεύθερη πρόσβαση σε πέντε περιοδικά του Annual Reviews

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι ο μη κερδοσκοπικός εκδοτικός οίκος “Annual Reviews” ανακοίνωσε ότι τα τεύχη του 2020 των “Annual Review of Environment and Resources” και “Annual Review of Nuclear and Particle Science” διατίθενται με καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης. Όλα τα άρθρα αυτών των τευχών έχουν δημοσιευθεί με άδειες CC BY, ενώ τα παλαιότερα τεύχη χρονολογούμενα από τα έτη 1976 και 1952 αντιστοίχως, διατίθενται τώρα ελεύθερα. Τα παραπάνω είναι τα δύο τελευταία περιοδικά που συμπεριλαμβάνονται στο πιλοτικό πρόγραμμα “Subscribe to Open,” το οποίο περιλαμβάνει και τα περιοδικά “Annual Review of Cancer Biology”, “Annual Review of Public Health” και “Annual Review of Political Science”.

Το πρόγραμμα “Subscribe to Open” αφορά την βιώσιμη δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης, παρέχοντας μια εναλλακτική ως προς το κόστος δημοσίευσης (Article Processing Charges, APCs), μηχανισμός ο οποίος χρησιμοποιείται από τα περισσότερα περιοδικά Ανοικτής Πρόσβασης. Το πρόγραμμα “Subscribe to Open” χρησιμοποιεί τις υπάρχουσες σχέσεις με τις βιβλιοθήκες και τις συνδρομές τους για την μετατροπή των περιοδικών σε Ανοικτής Πρόσβασης. Τα ιδρύματα απλώς συνεχίζουν τη συνδρομή την οποία ήδη έχουν –χωρίς επιπλέον διαδικασίες– και, όσο τα έσοδα συνδρομών παραμένουν σταθερά, το ετήσιο τεύχος μπορεί να δημοσιευθεί ως Ανοικτής Πρόσβασης, ενώ τα παλαιότερα παρέχονται ελεύθερα προσβάσιμα.

ΚΑΛΛΙΠΟΣ+: προδημοσίευση πρόσκλησης υποβολής προτάσεων συγγραφής ακαδημαϊκών συγγραμμάτων

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι στην ιστοσελίδα της δράσης ΚΑΛΛΙΠΟΣ έχει αναρτηθεί προδημοσίευση της Πρόσκλησης Υποβολής Προτάσεων Συγγραφής Ακαδημαϊκών Συγγραμμάτων για τη νέα φάση του έργου «ΚΑΛΛΙΠΟΣ+».

Σκοπός της δράσης «ΚΑΛΛΙΠΟΣ+» είναι η παραγωγή οκτακοσίων (800) νέων ανοικτών ψηφιακών συγγραμμάτων, σε όλες τις Θεματικές Περιοχές, τα οποία θα διατίθενται -όπως και τα υφιστάμενα, πεντακόσια (500) και πλέον συγγράμματα από το πρώτο στάδιο του έργου- ελεύθερα/δωρεάν και με ανοικτές άδειες χρήσης Creative Commons (CC), μέσα από το ομώνυμο Αποθετήριο Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων.

Σημειώνεται πως οι πληροφορίες που δημοσιεύονται δεν είναι οριστικές και στοχεύουν σε μια πρώτη ενημέρωση των υποψήφιων συγγραφέων. Συνεπώς, μπορούν να τροποποιηθούν κατά την οριστική δημοσίευση των Προσκλήσεων, ανάλογα με τις τελικές αποφάσεις/εγκρίσεις της Επιστημονικής Επιτροπής Συντονισμού και Αξιολόγησης (ΕΕΣΑ) και του Φορέα Υλοποίησης του Έργου (ΕΛΚΕ ΕΜΠ). Οι οριστικές Προσκλήσεις, μία για κάθε Θεματική περιοχή, θα δημοσιευθούν μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου 2020, με πρώτο ορόσημο Αξιολόγησης στο τέλος Οκτωβρίου 2020.

Στην παρούσα φάση του έργου θα χρηματοδοτηθούν περισσότερες κατηγορίες συγγραμμάτων σε σχέση μ’ αυτές του πρώτου σταδίου, όπως νέα συγγράμματα για προπτυχιακά & μεταπτυχιακά μαθήματα (400), μεταφράσεις ανοικτών ξενόγλωσσων συγγραμμάτων (open textbooks, 200), μονογραφίες (150) και εκτενείς βιβλιογραφικοί οδηγοί (50). Μπορείτε να βρείτε ενδεικτική κατανομή του αριθμού συγγραμμάτων και χρηματοδότηση ανά κατηγορία συγγράμματος στην ανακοίνωση. Μια ακόμη διαφορά του νέου προγράμματος είναι πως οι υπό δημοσίευση Προσκλήσεις θα είναι χωρίς κλειστή προθεσμία, αλλά με ορόσημα αξιολόγησης ανά τακτά χρονικά διαστήματα (ενδεικτικά: ανά τρίμηνο), μέχρι να εξαντληθεί ο διαθέσιμος προϋπολογισμός.

Το έργο ΚΑΛΛΙΠΟΣ+ αποτελεί συνέχεια του πρώτου σταδίου της δράσης «ΚΑΛΛΙΠΟΣ», το οποίο υλοποιεί ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας, και εντάχθηκε για χρηματοδότηση από το εθνικό σκέλος του ΠΔΕ του Υπουργείου Παιδείας με οριστική απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης στις 14/04/20. Τα ηλεκτρονικά βιβλία της πρώτης φάσης της δράσης ΚΑΛΛΙΠΟΣ υπήρξαν πολύτιμο βιβλιογραφικό βοήθημα για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση όλων των ιδρυμάτων κατά την περίοδο απομόνωσης λόγω του κορωνοϊού, ενώ αποτελούν σημαντική πηγή προσβάσιμων συγγραμμάτων για τους εντυποανάπηρους φοιτητές.