1ο διαδικτυακό OpenAIRE train-the-trainer bootcamp

Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών ως μέλος του OpenAIRE σας προσκαλεί να συμμετάσχετε στο πρώτο διαδικτυακό bootcamp Τrain-the-Τrainer στις 6-10 Ιουνίου 2022. Το bootcamp διοργανώνεται από το Training and Support Standing Committee του Open AIRE, στο οποίο ο Σύνδεσμος εκπροσωπείται ενεργά. Αυτό είναι ένα bootcamp ενδιαμέσου επιπέδου και οι μαθησιακοί στόχοι του περιλαμβάνουν οι συμμετέχοντες:

  • να κατανοήσουν σε ενδιάμεσο και προχωρημένο επίπεδο την Ανοικτή Επιστήμη, τα Ανοικτά Δεδομένα, τα DMPs, τη δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τις απαιτήσεις του Horizon Europe, τις υπηρεσίες του OpenAIRE και το EOSC.
  • να κατανοήσουν πώς να επικοινωνούν και να διδάσκουν αυτά τα θέματα σε ερευνητές, φοιτητές και σε άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.
  • να μάθουν πώς να χρησιμοποιούν ορισμένα εργαλεία και λογισμικό που επιτρέπουν βέλτιστες πρακτικές στην ανοιχτή επιστήμη.
  • να καταρτιστούν επαρκώς για να μπορούν να απαντούν σε απαιτητικές ερωτήσεις σε αυτά τα θέματα.

Ένας άλλος στόχος αυτού του Bootcamp θα είναι να παρέχει ένα φόρουμ στο οποίο μπορεί να δημιουργηθεί και να καλλιεργηθεί ένα δίκτυο και το οποίο θα έχει μακροπρόθεσμα οφέλη. To bootcamp θα δεχθεί 30 υποψηφίους από όλο το δίκτυο του OpenAIRE που θα παρακολουθήσουν ένα εντατικό μάθημα πέντε μισών ημερών όπου οι εκπαιδευόμενοι θα ενθαρρύνονται να επικοινωνούν και να συνεργάζονται με τους συμμαθητές τους, κατά τη διάρκεια του μαθήματος και μετά!

OpenAIRE Training Bootcamp

Ποιοι μπορούν να παρακολουθήσουν
Το OpenAIRE αναζητά βιβλιοθηκονόμους, προσωπικό υποστήριξης ερευνητών και άλλους επαγγελματίες της πληροφόρησης που ενδιαφέρονται να παρέχουν εκπαίδευση σε θέματα Ανοικτής Επιστήμης σε ερευνητές και φοιτητές. Αναμένει από τους συμμετέχοντες να γνωρίζουν τα θέματα διαχείρισης ερευνητικών δεδομένων και να έχουν ενδιάμεση γνώση των θεμάτων που σχετίζονται με τη δημοσίευση σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν, ωστόσο, οι συμμετέχοντες αναμένεται να αφιερώσουν πέντε μισές ημέρες για τη διάρκεια του μαθήματος.

Καθώς η συμμετοχή σε αυτό είναι μια από τις παροχές του ΣΕΑΒ, θα θέλαμε οι συμμετέχοντες να είναι σε θέση να διοργανώσουν δύο ενημερωτικές εκδηλώσεις προς άλλους συναδέλφους από τα μέλη του Συνδέσμου, ώστε να υπάρχει μια παραγωγική διασπορά της γνώσης σε όλα τα μέλη. Για τη διοργάνωση των εκδηλώσεων, η Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης του Συνδέσμου θα συνδράμει στο τεχνικό τους σκέλος.

Προθεσμίες & Χρονοδιάγραμμα

  • Προθεσμία υποβολής αιτήσεων: 9 Μαΐου
  • Ανακοίνωση αποτελεσμάτων: 13 Μαΐου
  • Bootcamp: 6-10 Ιουνίου
  • Εγγραφή: Εγγραφείτε εδώ (επικοινωνήστε με το OpenAIREBootcamp@gmail.com εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με τη συμπλήρωση της φόρμας Google για εγγραφή)

Δημοσίευση αναφοράς για την υπεύθυνη έρευνα και καινοτομία στις βιοεπιστήμες

Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τα αποτελέσματα της έρευνας που εκπόνησε που στο πλαίσιο του έργου ResBios το Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης για την Υπεύθυνη Έρευνα και Καινοτομία στον τομέα αυτό. Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση της στάσης των μεταπτυχιακών φοιτητών, των ερευνητών και του ακαδημαϊκού προσωπικού του ΔΠΘ, που ασχολούνται με τις Βιοεπιστήμες και να καταγραφούν οι ενδεχόμενες ανάγκες τους. Πιο συγκεκριμένα, καταγράφηκε η στάση των συμμετεχόντων ως προς τους πέντε βασικούς άξονες της Υπεύθυνης Έρευνας και Καινοτομίας οι οποίοι είναι η σύνδεση της επιστήμης με την κοινωνία, η προώθηση της ισότητας των φύλων, η εκπαίδευση, η ηθική και η ανοικτή πρόσβαση στην γνώση, με έμφαση στο χώρο των Βιοεπιστημών.

Στην έρευνα συμμετείχαν 104 ερευνητές, η πλειονότητα των οποίων ήταν νέοι ερευνητές. Οι συμμετέχουσες/ντες θεωρούν ότι τα θέματα ηθικής και ακεραιότητας στις βιοεπιστήμες είναι εξαιρετικά σημαντικά και ότι η ανάγκη εκπαίδευσης σε αυτά τα ζητήματα είναι επιβεβλημένη. Οι δεξιότητες για την επικοινωνία της επιστήμης κρίνεται ως πρώτη προτεραιότητα, ενώ η δικτύωση με άλλους φορείς είναι ένα αναγκαίο στοιχείο για την επαφή των βιοεπιστημόνων με την κοινωνία.

Η Ανοικτή Πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις είναι επίσης σημαντικό στοιχείο υπεύθυνης έρευνας, ιδιαίτερα για τη διαφάνεια και την εξωστρέφεια των ερευνητικών ομάδων. Αναγνωρίζουν ότι το κόστος είναι ένας αποτρεπτικός παράγοντας και για τον λόγο αυτό κρίνουν σε ένα ποσοστό 85% ότι η οικονομική στήριξη από το ίδρυμα είναι απαραίτητο εφόδιο, όμως επίσης σημαντικές θεωρούν ότι είναι οι διαθέσιμες ερευνητικές υποδομές και ιδρυματικές πολιτικές. Η ισότητα των φύλων είναι μια απαραίτητη συνθήκη για την ανάπτυξη καλύτερων συνθηκών συνεργασίας και τη δημιουργία καλύτερου εργασιακού περιβάλλοντος και πως θα πρέπει να εκφράζεται έμπρακτα με την ισότιμη εκπροσώπηση των δύο φύλων σε θέσεις διοίκησης και σε επιτροπές. Επίσης σημαντικά είναι τα εργαλεία για την προώθηση της ισότητας των φύλων, όπως μονάδες φροντίδας παιδιών, δομές συμβουλευτικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και διαμεσολάβησης έμφυλων διακρίσεων.

Το ερωτηματολόγιο της έρευνας είναι εγκεκριμένο από την Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας του Δ.Π.Θ (αριθμός πρωτοκόλλου, Α.Π. ΔΠΘ/ΕΗΔΕ/54149/572). Στο έργο ResBios, το οποίο έχει λάβει χρηματοδότηση από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας Horizon 2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας επιχορήγησης αριθ. 821871, συμμετέχει ενεργά το Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και η παρούσα αναφορά δημοσιεύεται σε συνεργασία με τη Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.

Η πλήρης αναφορά βρίσκεται διαθέσιμη στην ιστοσελίδα https://scholarly.heal-link.gr/resbios-rri/.

Σύσταση της UNESCO για την Ανοικτή Επιστήμη

Σε συνέχεια της 40ης Συνόδου Γενικής Διάσκεψης της UNESCO του 2019, κατά την οποία 193 κράτη μέλη είχαν αναθέσει στον Οργανισμό την ανάπτυξη ενός διεθνούς μέσου καθορισμού προτύπων για την Ανοικτή Επιστήμη, υιοθετήθηκε η Σύσταση της UNESCO για την Ανοικτή Επιστήμη (UNESCO Recommendation on Open Science) από τη Γενική Διάσκεψή της κατά τη διάρκεια της 41ης Συνόδου τον Νοέμβριο του 2021. Η Σύσταση καθορίζει κοινές αξίες και αρχές όσον αφορά την Ανοικτή Επιστήμη και προσδιορίζει συγκεκριμένα μέτρα για την Ανοικτή Πρόσβαση και τα Ανοικτά Δεδομένα, ενώ συμπληρώνει τη Σύσταση του 2017 για την Επιστήμη και την Επιστημονική Έρευνα. Έχει βασιστεί στη Στρατηγική της UNESCO για την Ανοικτή Πρόσβαση, την Επιστημονική Πληροφορία κι Έρευνα καθώς και στη νέα Σύσταση για τους Ανοικτούς Εκπαιδευτικούς Πόρους.

Οι Συστάσεις της UNESCO, προερχόμενες από το ανώτατο διοικητικό όργανο του Οργανισμού, είναι νομικά εργαλεία και έχουν σκοπό να επηρεάσουν την ανάπτυξη των εθνικών νόμων και πρακτικών.

Μάθημα “Βασικές έννοιες Ανοικτής Επιστήμης”

Ο διάλογος πάνω στα οφέλη της «Ανοικτής Επιστήμης» – τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο – είναι έντονος και η βιβλιοθηκονομική και η ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα θα πρέπει να συμμετάσχει ενεργά. Η Μονάδα Επιστημονικής Επικοινώνησης του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών παρακολουθώντας τις διεθνείς εξελίξεις και αντιλαμβανόμενη την ανάγκη της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας για ενημέρωση και κατάρτιση επάνω σε αυτές, ανέπτυξε ένα ηλεκτρονικό μάθημα για τον χώρο της Ανοικτής Επιστήμης.

Μαθήμα Ανοικτής Επιστήμης

Το μάθημα περιγράφει κάποιες από τις βασικές έννοιες της Ανοικτής Επιστήμης δίνοντας έμφαση σε αυτές της Ανοικτής Πρόσβασης, των Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων, των Ανοικτών Ερευνητικών Δεδομένων και των Αδειών Κοινής Χρήσης. Για τον σχεδιασμό του μαθήματος αξιοποιήθηκαν υπάρχοντες πόροι από διάφορες πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την Ανοικτή Επιστήμη, ενώ στα επόμενα βήματα σχεδιάζεται η δημοσίευση νέων εκδόσεων του με νέες ενότητες.

Οι συμμετέχοντες σε αυτό, αφού παρακολουθήσουν εκπαιδευτικά videos και παρουσιάσεις, θα έχουν τη δυνατότητα να αυτοαξιολογηθούν μέσα από τα συνοδευτικά quiz. Η διαδικασία της μάθησης είναι αυτοκαθοδηγούμενη (self-directed) και υπολογίζεται ότι θα απαιτηθεί μία ώρα παρακολούθησης από τους συμμετέχοντες.

Το μάθημα διατίθεται στα μέλη του ΣΕΑΒ με άδεια Creative Commons – Αναφορά Δημιουργού 4.0 Διεθνές και έχει σχεδιαστεί για την πλατφόρμα eClass που χρησιμοποιείται σε αρκετά ελληνικά Πανεπιστήμια. Μπορεί να το κατεβάσει κάποιος και να το ενσωματώσει στο περιβάλλον του δικού του ιδρύματος ύστερα από τις απαραίτητες προσαρμογές που αναφέρονται παρακάτω.

Τα ελάχιστα που μπορείτε να κάνετε ώστε το μάθημα να είναι λειτουργικό είναι τα εξής:

  1. Αφού κατεβάσετε το αρχείο, ζητήστε από τον διαχειριστή του συστήματός σας να το αναρτήσει.
  2. Μόλις το μάθημα αναρτηθεί και έχετε δικαιώματα εκπαιδευτή ενημερώστε την περιγραφή του μαθήματος με τον τίτλο του ιδρύματός και της Βιβλιοθήκης σας, τα δικά σας στοιχεία επικοινωνίας, κλπ.
  3. Στο μάθημα βρίσκονται δύο ερωτηματολόγια σε μορφή Google Forms. Μεταβείτε σε αυτά από τους παρακάτω συνδέσμους και κάνετε αντίγραφα στον δικό σας λογαριασμό (Make a copy), ώστε να μπορέσετε να ενημερώστε τον τίτλο, αλλά και τα στοιχεία επικοινωνίας.  Με αυτόν τον τρόπο θα μπορείτε να λαμβάνετε εσείς τις απαντήσεις των μελών της κοινότητας σας.
  4. Στην πορεία ενημερώνετε τον σύνδεσμο της κάθε φόρμας που βρίσκεται στο eClass στη διαδρομή Ανενεργά εργαλεία > Σύνδεσμοι.

Η ιδέα και ανάπτυξη του περιεχομένου έγινε από τον βιβλιοθηκονόμο Άγγελο Μητρέλη, ενώ ο Λεωνίδας Παπαχριστόπουλος (Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο) συνέβαλε στην θεωρητική εμπέδωση και στους ελέγχους του περιεχομένου. Ο Γιάννης Τσάκωνας (Πανεπιστήμιο Πατρών) συνέβαλε στην ανάπτυξη του περιεχομένου και έκανε την τελική επιμέλεια.

Δημοσίευση Passport for Open Science

Οι πολιτικές Ανοικτής Επιστήμης έχουν σήμερα την καλύτερη δυνατή υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει θέσει από το 2012 τη δημοσίευση σε Ανοικτή Πρόσβαση ως προϋπόθεση για την στήριξη της επιστημονικής έρευνας, καθώς επίσης και από διάφορους μεγάλους ερευνητικούς οργανισμούς παγκοσμίως, όπως το National Institute of Health των ΗΠΑ. Στη Γαλλία, η Υπουργός Ανώτατης Εκπαίδευσης Έρευνας και Καινοτομίας, Frédérique Vidal, ξεκίνησε το 2018 ένα φιλόδοξο Εθνικό Σχέδιο για την Ανοικτή Επιστήμη, το οποίο έχει έκτοτε μεταφραστεί σε μια σειρά πρωτοβουλιών.

Μία από αυτές είναι ο οδηγός “Passport for Open Science”, ο οποίος έχει σχεδιαστεί για να συνοδεύσει τους διδακτορικούς φοιτητές, όποιου επιστημονικού κλάδου, σε κάθε βήμα της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας καθώς παρέχει ένα σύνολο εργαλείων και άμεσα εφαρμόσιμων καλών πρακτικών.

Μπορείτε να τον βρείτε στην ιστοσελίδα https://www.ouvrirlascience.fr/passport-for-open-science-a-practical-guide-for-phd-students/

Βίντεο από τις εκδηλώσεις για την Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης 2020

Στο πλαίσιο εορτασμού της Εβδομάδας Ανοικτής Πρόσβασης 2020, η Βιβλιοθήκη & Κέντρο Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Πατρών φιλοξένησε διαδικτυακά τρεις ενημερωτικές εκδηλώσεις που απευθύνονται σε όλη την ελληνική ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα.

1. “Αρπακτικά” επιστημονικά περιοδικά και λογοκλοπή: δύο σκοτεινές όψεις της Ανοικτής Πρόσβασης
19/10/2020, 12:00 – 13:00

Τα λεγόμενα “αρπακτικά” περιοδικά (predatory journals) λειτουργούν σε βάρος της επιστήμης, με αποκλειστικό στόχο το ίδιο όφελος. Μοναδικό κριτήριο αποδοχής μιας δημοσίευσης είναι η καταβολή του κόστους δημοσίευσης. Συχνά χρησιμοποιούν ψευδείς και παραπλανητικές πληροφορίες που αφορούν δείκτες μέτρησης, βάσεις ευρετηρίασης, μέλη εκδοτικής επιτροπής, κ.ά. Ορισμένοι ερευνητές παραπλανήθηκαν θεωρώντας τα αξιόπιστα, ενώ κάποιοι άλλοι παρασύρθηκαν υπό την πίεση της παραγωγής δημοσιεύσεων και το δόγμα “publish or perish.” Η λογοκλοπή, η οποία αποτελεί ακαδημαϊκό παράπτωμα, αφορά στην οικειοποίηση λέξεων, φράσεων ή και ολόκληρου έργου τρίτων. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη λογοκλοπής. Κάποια είναι περισσότερο γνωστά (π.χ. κατά λέξη αντιγραφή) και άλλα λιγότερο (π.χ. αυτό-λογοκλοπή).

Η εκδήλωση οργανώθηκε από τη ΒΚΠ του Πανεπιστημίου Πατρών και βασίστηκε σε προηγούμενη της ΒΚΠ ΑΠΘ και του OKF Greece.

2. Η Ανοικτή Πρόσβαση και πώς μπορεί να υλοποιηθεί από τους Έλληνες ερευνητές
21/10/2020, 12:00 – 13:00

Στο σεμινάριο αποτυπώθηκε η τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα όσον αφορά την Ανοικτή Πρόσβαση και την πραγμάτωσή της στο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Έγινε αναφορά σε απτά οφέλη της δημοσίευσης σε καθεστώς Ανοικτής Πρόσβασης και πώς αυτή μπορεί να υλοποιηθεί μέσω των συμφωνιών του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Τέλος, παρουσιάστηκαν τρόποι διατήρησης των δικαιωμάτων των συγγραφέων επί των δημοσιεύσεών τους, ώστε να μπορούν να επαχρησιμοποιηθούν σε διάφορες περιστάσεις.

Η εκδήλωση οργανώθηκε από το Παράρτημα του ΣΕΑΒ για την Επιστημονική Επικοινώνηση στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

3. Ερευνητικά δεδομένα: προσβάσιμες υποδομές και καινοτόμα εργαλεία στην Ελλάδα
23/10/2020, 13:00 – 14:30

Παρουσιάστηκε ο χάρτης εθνικών αποθετηρίων ερευνητικών δεδομένων και αναλύθηκε η συνδρομή τους στις πανευρωπαϊκές υποδομές υπολογιστικού νέφους και η συμβολή τους στον δρόμο για την Ανοικτή Επιστήμη. Παράλληλα, καθώς σημαντικές ιδιότητες των δεδομένων, όπως για παράδειγμα το θέμα της ευαίσθητης πληροφορίας και των προσωπικών δεδομένων, αποθαρρύνουν την αποδοχή ανοικτών πρακτικών, παρουσιάστηκε το εργαλείο Amnesia που παρέχει με αυτοματοποιημένο τρόπο υπηρεσίες ανωνυμοποίησης τους.

Η εκδήλωση οργανώθηκε από Ερευνητικό Κέντρο “Αθηνά” και τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιβλιοθηκών (ΣΕΑΒ).